Το καλοκαίρι στην Ελλάδα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τα πανηγύρια. Μουσική, χορός, ψητά, κρασί και μεγάλες παρέες αποτελούν μέρος μιας παράδοσης που συνεχίζεται εδώ και δεκαετίες.

Ωστόσο, το πανηγύρι του 2026 δεν είναι μια εκδήλωση που μπορεί να οργανωθεί «στο περίπου». Πολιτιστικοί σύλλογοι, φορείς και διοργανωτές που προγραμματίζουν εκδηλώσεις με φαγητό, ποτό και μουσική θα πρέπει να γνωρίζουν ότι υπάρχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις, ιδιαίτερα ως προς τη διάθεση τροφίμων και ποτών.

Η πρόσφατη τροποποίηση του πλαισίου για το υπαίθριο εμπόριο, με τον Ν. 5297/2026 και το άρθρο 182, έχει προκαλέσει συζήτηση σχετικά με τη διοργάνωση πανηγυριών και τις δυνατότητες που έχουν οι Δήμοι για προσωρινές θέσεις δραστηριοποίησης.

🍖 Το μεγάλο ζήτημα είναι το φαγητό

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.

Σύμφωνα με ενημέρωση του Πανσέκτε, οι υποχρεώσεις για την ασφάλεια των τροφίμων δεν αφορούν μόνο την πώληση. Αφορούν και περιπτώσεις όπου τρόφιμα ή ποτά προσφέρονται δωρεάν στο πλαίσιο μιας εκδήλωσης.

Η διάθεση τροφίμων και ποτών θα πρέπει να γίνεται από επιχειρήσεις και επαγγελματίες που διαθέτουν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, όπως κινητές καντίνες ή επιχειρήσεις catering, με τήρηση των υγειονομικών κανόνων.

Με απλά λόγια: δεν αρκεί να στηθεί μια ψησταριά και να αρχίσουν να μοιράζονται σουβλάκια.

Ο διοργανωτής πρέπει να γνωρίζει ποιος έχει την ευθύνη για την παρασκευή, τη μεταφορά, τη συντήρηση και τη διάθεση των τροφίμων.

📋 Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται

Στην ενημέρωση που έχει δοθεί προς τους διοργανωτές γίνεται αναφορά, μεταξύ άλλων, σε:

  • Πιστοποιητικό υγείας.
  • Πιστοποιητικό εκπαίδευσης στην ασφάλεια τροφίμων, όπου απαιτείται.
  • Τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά για την επαγγελματική δραστηριότητα.
  • Παραστατικά και τιμολόγια.
  • Τις απαιτούμενες άδειες και εγκρίσεις.
  • Για κινητές εγκαταστάσεις, τα απαραίτητα στοιχεία υγειονομικής καταλληλότητας.

Σε αντίστοιχες δημοτικές προσκλήσεις για εμποροπανηγύρεις το 2026 ζητούνται, για παράδειγμα, πιστοποιητικό υγείας πωλητή και βεβαίωση υγειονομικής καταλληλότητας οχήματος για καντίνες και τροχήλατες συσκευές παρασκευής τροφίμων.

🎤 Και με τη μουσική τι γίνεται;

Η ζωντανή μουσική αποτελεί βασικό κομμάτι των πανηγυριών, όμως και εδώ υπάρχουν κανόνες.

Οι διοργανωτές πρέπει να εξετάζουν τι είδους χώρος είναι ο χώρος της εκδήλωσης, ποιος τον χρησιμοποιεί, τι προβλέπει η δημοτική άδεια/έγκριση και ποιες υποχρεώσεις προκύπτουν για τη δημόσια εκτέλεση μουσικής και τα πνευματικά δικαιώματα.

Η χρήση μουσικής σε χώρο όπου συγκεντρώνεται κοινό μπορεί να δημιουργεί υποχρεώσεις έναντι των αρμόδιων οργανισμών συλλογικής διαχείρισης δικαιωμάτων.

Άρα, πριν από την εκδήλωση, ο σύλλογος καλό είναι να έχει ξεκαθαρίσει ποιος αναλαμβάνει τις σχετικές υποχρεώσεις και τι ακριβώς απαιτείται.

🏛️ Ο ρόλος του Δήμου

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος του οικείου Δήμου.

Οι Δήμοι συμμετέχουν στη διαδικασία οργάνωσης των υπαίθριων εκδηλώσεων και μπορούν, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, να προβλέπουν προσωρινές θέσεις δραστηριοποίησης για συγκεκριμένες διοργανώσεις.

Αυτό σημαίνει ότι ένας πολιτιστικός σύλλογος δεν θα πρέπει να θεωρεί αυτονόητο ότι μπορεί να καταλάβει μια πλατεία, έναν δρόμο ή έναν κοινόχρηστο χώρο και να οργανώσει εμπορική δραστηριότητα χωρίς προηγούμενη συνεννόηση και τις απαιτούμενες εγκρίσεις.

Το gov.gr, για παράδειγμα, προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία αδειοδότησης για δραστηριότητες street food σε κινητούς ή προσωρινούς χώρους, με τις άδειες να χορηγούνται από τους Δήμους κατόπιν προκήρυξης.

⚠️ Ποιος έχει τελικά την ευθύνη;

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.

Ο πολιτιστικός σύλλογος ή ο φορέας που διοργανώνει το πανηγύρι δεν πρέπει να θεωρεί ότι απαλλάσσεται από κάθε ευθύνη επειδή ανέθεσε το φαγητό σε τρίτο.

Πρέπει να υπάρχουν τα απαραίτητα παραστατικά και να είναι ξεκάθαρο ποιος έχει αναλάβει κάθε δραστηριότητα.

Γιατί ένα πανηγύρι μπορεί να είναι μια υπέροχη βραδιά για εκατοντάδες ανθρώπους, αλλά για τον διοργανωτή μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα εάν δεν έχουν τηρηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

🇬🇷 Η παράδοση πρέπει να συνεχιστεί – αλλά νόμιμα

Τα πανηγύρια είναι κομμάτι της ελληνικής κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής. Από τα χωριά της Κορινθίας μέχρι την Κρήτη, τη Μακεδονία, τη Θεσσαλία και την Πελοπόννησο, αποτελούν σημείο συνάντησης ανθρώπων και διατήρησης της παράδοσης.

Η νομιμότητα όμως δεν είναι εχθρός της παράδοσης.

Το αντίθετο.

Ένα σωστά οργανωμένο πανηγύρι προστατεύει τον σύλλογο, τους επαγγελματίες, τους εργαζόμενους και – πάνω απ’ όλα – τους ανθρώπους που θα καθίσουν στο τραπέζι και θα καταναλώσουν το φαγητό.

Τι πρέπει να κάνει ένας σύλλογος πριν από το πανηγύρι

✔ Να απευθυνθεί εγκαίρως στον Δήμο.

✔ Να ξεκαθαρίσει τις απαιτούμενες εγκρίσεις για τον χώρο.

✔ Να ελέγξει ποιος έχει την ευθύνη για φαγητό και ποτά.

✔ Να ζητήσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά από τους επαγγελματίες.

✔ Να φροντίσει για τις υποχρεώσεις που σχετίζονται με τη μουσική.

✔ Να κρατήσει όλα τα παραστατικά και τις συμβάσεις.

✔ Να μην αφήσει τίποτα για την τελευταία στιγμή.

Γιατί το πανηγύρι μπορεί να αρχίζει με το πρώτο κλαρίνο και να τελειώνει με τον τελευταίο χορό.

Οι υποχρεώσεις του διοργανωτή, όμως, δεν τελειώνουν όταν σβήσουν τα φώτα.

Σημείωση: Οι ακριβείς απαιτήσεις μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον χώρο, τον Δήμο, το είδος της εκδήλωσης και τον τρόπο διάθεσης τροφίμων/ποτών. Για συγκεκριμένο πανηγύρι απαιτείται έλεγχος των εγκρίσεων από τον αρμόδιο Δήμο και των ισχυουσών υγειονομικών και εμπορικών διατάξεων.