Η πατάτα δεν είναι απλώς ένα από τα πιο διαδεδομένα τρόφιμα στον κόσμο. Νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η μακρόχρονη κατανάλωση τροφών πλούσιων σε άμυλο στις Άνδεις συνδέεται ακόμη και με γενετικές προσαρμογές των ανθρώπινων πληθυσμών της περιοχής.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 στο Nature Communications εξέτασε γενετικά δεδομένα από 3.723 ανθρώπους, προερχόμενους από 85 πληθυσμούς σε όλο τον κόσμο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι αυτόχθονες πληθυσμοί των περουβιανών Άνδεων διαθέτουν από τους υψηλότερους αριθμούς αντιγράφων του γονιδίου AMY1, το οποίο σχετίζεται με την παραγωγή αμυλάσης στο σάλιο και την πέψη του αμύλου.

Η γενετική αλλαγή και η εξημέρωση της πατάτας

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αύξηση των αντιγράφων του συγκεκριμένου γονιδίου στους πληθυσμούς των Άνδεων φαίνεται να ξεκίνησε περίπου 10.000 χρόνια πριν, χρονική περίοδο που συμπίπτει με την εξημέρωση της πατάτας στην περιοχή.

Περίπου το 60% των Περουβιανών των Άνδεων που εξετάστηκαν διαθέτει δέκα ή περισσότερα αντίγραφα του AMY1. Οι άνθρωποι με μεγαλύτερο αριθμό αντιγράφων του γονιδίου τείνουν να παράγουν περισσότερη αμυλάση και θεωρείται ότι μπορούν να επεξεργάζονται αποτελεσματικότερα το άμυλο.

Οι ίδιοι οι επιστήμονες είναι πάντως προσεκτικοί: τα στοιχεία δείχνουν προσαρμογή σε μια διατροφή πλούσια σε άμυλο και η χρονική σύμπτωση με την εξημέρωση της πατάτας είναι ισχυρή, όμως δεν αποδεικνύεται ότι η πατάτα ήταν ο μοναδικός παράγοντας που προκάλεσε αυτή τη γενετική εξέλιξη.

Από τις Άνδεις σε ολόκληρο τον κόσμο

Η πατάτα εξημερώθηκε στη Νότια Αμερική πριν από χιλιάδες χρόνια και έφτασε στην Ευρώπη τον 16ο αιώνα. Στη συνέχεια προσαρμόστηκε στις διαφορετικές κλιματικές και φωτοπεριοδικές συνθήκες της ευρωπαϊκής ηπείρου και εξελίχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες καλλιέργειες παγκοσμίως.

Και στην Ελλάδα; Παράγουμε, αλλά ταυτόχρονα εισάγουμε

Η ελληνική αγορά διαθέτει γνωστές πατατοπαραγωγικές περιοχές, ενώ η Πατάτα Νάξου έχει αναγνωριστεί ως προϊόν Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης.

Παρά την εγχώρια παραγωγή, όμως, η Ελλάδα εισάγει πολύ μεγάλες ποσότητες πατάτας.

Σύμφωνα με στοιχεία που επεξεργάστηκε ο Incofruit Hellas, στο πρώτο εξάμηνο του 2025 είχαν εισαχθεί στη χώρα 189.800 τόνοι πατάτας, έναντι 200.770 τόνων την αντίστοιχη περίοδο του 2024. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για την προέλευση, περίπου το 75,7% προερχόταν από την Αίγυπτο, ενώ ακολουθούσαν η Γαλλία, η Κύπρος και η Ολλανδία.

Το ζήτημα παρέμεινε στην επικαιρότητα και το 2026. Τον Ιούνιο, εκπρόσωποι της ελληνικής αγοράς ανέφεραν ότι κατά περιόδους η μειωμένη εγχώρια παραγωγή οδηγεί σε εισαγωγές, κυρίως από την Αίγυπτο, ενώ παραγωγοί έχουν επανειλημμένα εκφράσει ανησυχίες για την πίεση που δημιουργούν οι εισαγόμενες πατάτες στην ελληνική παραγωγή.

Έτσι, ένα τρόφιμο που ξεκίνησε την πορεία του στις Άνδεις πριν από χιλιάδες χρόνια και φαίνεται ότι συνδέθηκε ακόμη και με την ανθρώπινη γενετική προσαρμογή, εξακολουθεί σήμερα να βρίσκεται στο επίκεντρο όχι μόνο της διατροφής, αλλά και της αγροτικής παραγωγής και του εμπορίου.

ΠΗΓΗ: vimavochas.gr – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΒΟΧΑΣ