Οι «Αριστοναύτες» ανοίγουν νέο δρόμο για τον πολιτισμό στην Κορινθία – Από τη μυκηναϊκή εικοσόρο στο Ψηφιακό Μουσείο των 734.000 ευρώ

Το νέο Κέντρο Μυκηναϊκής Ναυτικής Τέχνης στο Ξυλόκαστρο συνδέει την πειραματική αρχαιολογία, την εκπαίδευση και τον πολιτιστικό τουρισμό – Τι περιλαμβάνει σήμερα και ποιο είναι το επόμενο μεγάλο βήμα

Έναν νέο και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα πολιτιστικό πυρήνα αποκτά η Κορινθία με το Κέντρο Μυκηναϊκής Ναυτικής Τέχνης «Αριστοναύτες», το οποίο εγκαινιάστηκε στις 18 Αυγούστου στο Ξυλόκαστρο.

Πρόκειται όχι απλώς για έναν ακόμη εκθεσιακό χώρο, αλλά για ένα εγχείρημα Πειραματικής Αρχαιολογίας, όπου η επιστημονική έρευνα επιχειρεί να μετατραπεί σε βιωματική εμπειρία για τον επισκέπτη.

Το Κέντρο πήρε το όνομά του από το αρχαίο λιμάνι της περιοχής και έχει ως βασικό αντικείμενο τη ναυτική δραστηριότητα, τη ναυπηγική τεχνολογία και τα θαλάσσια ταξίδια της Εποχής του Χαλκού.

Μια μυκηναϊκή εικοσόρος στο επίκεντρο

Κεντρικό έκθεμα αποτελεί ο μεσαίος τομέας μιας μυκηναϊκής εικοσόρου με την ιστιοφορία της, δηλαδή ενός τύπου κωπήλατου πλοίου που συνδέεται με τη ναυτική τεχνολογία της εποχής.

Στον χώρο παρουσιάζονται επίσης πλήρης σειρά χάλκινων εργαλείων ναυπηγικής, αντίγραφα αγγείων που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά προϊόντων, υλικά, τρόφιμα και φυτά που αναφέρονται στα αρχαία έπη, καθώς και στοιχεία για τα αγαθά που διακινούνταν στα λιμάνια της Μεσογείου.

Στόχος είναι ο επισκέπτης να μην περιορίζεται στην παρατήρηση αντικειμένων, αλλά να κατανοεί πώς κατασκευάζονταν τα πλοία, πώς ταξίδευαν οι άνθρωποι και πώς λειτουργούσαν οι θαλάσσιοι εμπορικοί δρόμοι πριν από περισσότερα από τρεις χιλιάδες χρόνια.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσπάθεια πειραματικής ανακατασκευής της μυκηναϊκής εικοσόρου. Η σχετική έρευνα βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στο έργο της Δρ. Δήμητρας Καμαρινού, ενώ στη μελέτη και τον σχεδιασμό έχουν συμμετάσχει επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, μεταξύ των οποίων αρχαιολόγοι, μηχανικοί και ναυπηγοί. Η κατασκευή τμήματος της εικοσόρου είχε ήδη παρουσιαστεί στη μαρίνα του Ξυλοκάστρου στο πλαίσιο του Φεστιβάλ «Αριστοναύτες» το 2024.

Ένα εγχείρημα που ωρίμαζε επί δεκαετίες

Η δημιουργία του Κέντρου δεν αποτελεί μια ιδέα που γεννήθηκε τα τελευταία χρόνια.

Κατά την παρουσίαση του εγχειρήματος στο Δημοτικό Συμβούλιο Ξυλοκάστρου–Ευρωστίνης είχε γίνει λόγος για μια προσπάθεια με ιστορία περίπου 25 ετών, η οποία στηρίχθηκε σε μακροχρόνια έρευνα γύρω από την αρχαία ναυπηγική και τη δυνατότητα πρακτικής ανακατασκευής αρχαίων πλοίων.

Το ίδιο το Κέντρο είχε ανοίξει δοκιμαστικά τις πύλες του από τον Μάιο του 2026, πριν από τα επίσημα εγκαίνια του Αυγούστου, δίνοντας μια πρώτη εικόνα της φιλοσοφίας και του εκπαιδευτικού του χαρακτήρα.

Αθηνά Κόρκα: «Νέο κεφάλαιο για την ιστορία και τον πολιτισμό του τόπου»

Στα εγκαίνια παρευρέθηκε, εκπροσωπώντας την Περιφέρεια Πελοποννήσου, η Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Αθηνά Κόρκα, η οποία χαρακτήρισε το Κέντρο έναν νέο πυρήνα πολιτισμού, γνώσης και εξωστρέφειας για την περιοχή.

Η κ. Κόρκα στάθηκε ιδιαίτερα στη δυνατότητα σύνδεσης της ιστορικής κληρονομιάς με την εκπαίδευση και τη σύγχρονη πολιτιστική εμπειρία, επισημαίνοντας παράλληλα ότι το εγχείρημα μπορεί να ενισχύσει και την τουριστική προβολή του τόπου.

Όπως ανέφερε, επόμενο βήμα αποτελεί η περαιτέρω αξιοποίηση του Κέντρου μέσα από την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση της Κορινθίας και τη σχεδιαζόμενη δημιουργία Ψηφιακού Μουσείου Μυκηναϊκής Ναυτικής Τέχνης.

734.313 ευρώ για το επόμενο βήμα

Το συγκεκριμένο σχέδιο δεν βρίσκεται μόνο σε επίπεδο εξαγγελίας.

Στον εγκεκριμένο χρηματοδοτικό πίνακα της ΟΧΕ Ξυλοκάστρου–Ευρωστίνης, Σικυωνίων και Νεμέας περιλαμβάνεται ως ξεχωριστή πράξη η «Δημιουργία Ψηφιακού Μουσείου Μυκηναϊκής Ναυτικής Τέχνης “Αριστοναυτών”», με προβλεπόμενη δημόσια δαπάνη 734.313,81 ευρώ και χρηματοδότηση μέσω του Προγράμματος «Πελοπόννησος 2021–2027» και του ΕΤΠΑ.

Η σχετική πρόσκληση προβλέπει αναβάθμιση κτιρίου στον Δήμο Ξυλοκάστρου–Ευρωστίνης για τη δημιουργία του Ψηφιακού Μουσείου. Η δράση εντάσσεται σε ευρύτερη πρόσκληση συνολικού ύψους 8,37 εκατ. ευρώ, η οποία περιλαμβάνει ακόμη την ανάδειξη του Αρχαίου Θεάτρου Σικυώνος, πολιτιστικά έργα στη Νεμέα και την αποκατάσταση της Οικίας Κρινάκου στο Ξυλόκαστρο.

Η ΟΧΕ των τριών δήμων αποτελεί συνολικά αναπτυξιακό σχεδιασμό ύψους 20,2 εκατ. ευρώ, με πόρους από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ+, και περιλαμβάνει δράσεις από τον πολιτισμό και τις αστικές αναπλάσεις μέχρι την κοινωνική συνοχή και την αντιπλημμυρική προστασία.

Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι, με βάση τα δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, το Ψηφιακό Μουσείο περιλαμβάνεται στον εγκεκριμένο σχεδιασμό και στην πρόσκληση χρηματοδότησης. Η οριστική πορεία υλοποίησης, οι συμβάσεις και το ακριβές χρονοδιάγραμμα αποτελούν τα επόμενα βήματα που θα πρέπει να αποτυπωθούν μέσα από τις αντίστοιχες διοικητικές αποφάσεις.

Πολιτισμός, εκπαίδευση αλλά και τουρισμός

Η σημασία του εγχειρήματος ξεπερνά τα όρια μιας τοπικής πολιτιστικής δράσης.

Η δυνατότητα μαθητών και σχολείων να παρακολουθούν στην πράξη τεχνικές αρχαίας ναυπηγικής, η σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με ψηφιακές εφαρμογές και η αξιοποίηση της σχέσης του Ξυλοκάστρου με τη θάλασσα μπορούν να δημιουργήσουν ένα ιδιαίτερο πολιτιστικό προϊόν για ολόκληρη την Κορινθία.

Το μεγάλο στοίχημα από εδώ και πέρα είναι το Κέντρο να αποκτήσει σταθερή λειτουργία, οργανωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, επιστημονικές συνεργασίες και ουσιαστική τουριστική προβολή, ώστε να μην αποτελέσει απλώς μια όμορφη νέα υποδομή αλλά έναν ζωντανό χώρο που θα παράγει πολιτισμό και γνώση σε όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Γιατί η πραγματική επιτυχία ενός τέτοιου έργου δεν κρίνεται μόνο την ημέρα των εγκαινίων. Κρίνεται από το εάν, χρόνια αργότερα, θα συνεχίζει να προσελκύει μαθητές, επισκέπτες, ερευνητές και ανθρώπους που θέλουν να γνωρίσουν μία από τις πιο συναρπαστικές πλευρές της ιστορίας της Κορινθίας.

Πληροφορίες επίσκεψης

Για τον Αύγουστο του 2026 το Κέντρο λειτουργεί καθημερινά 20:00–21:30, με οργανωμένη ξενάγηση στις 20:30. Για ομαδικές επισκέψεις προβλέπεται συνεννόηση με το Κέντρο. Βρίσκεται στο Ξυλόκαστρο, στην περιοχή της οδού Σύθα 324.