Χιλιάδες χιλιόμετρα καλωδίων στον βυθό αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της παγκόσμιας επικοινωνίας – Η Ευρώπη ενισχύει την προστασία τους, ενώ τα αλλεπάλληλα περιστατικά στη Βαλτική και την Ερυθρά Θάλασσα αναδεικνύουν πόσο ευάλωτες είναι οι κρίσιμες υποδομές.

Ένας μεγάλος και σχεδόν αόρατος κόσμος βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια των θαλασσών. Πρόκειται για τα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων, μέσω των οποίων μεταφέρεται το μεγαλύτερο μέρος της διεθνούς ψηφιακής επικοινωνίας.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων μεταφέρουν περίπου το 99% της διηπειρωτικής διαδικτυακής κίνησης, γεγονός που τα καθιστά ζωτικής σημασίας για την οικονομία, τις επικοινωνίες και τη λειτουργία της σύγχρονης κοινωνίας.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, μια σειρά περιστατικών έχει αναδείξει την ευπάθεια αυτών των υποδομών και έχει οδηγήσει Ευρωπαϊκή Ένωση και ΝΑΤΟ στη λήψη πρόσθετων μέτρων προστασίας.

Η Ευρώπη δημιουργεί ειδικούς κόμβους στη Βαλτική και τη Μεσόγειο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στις 23 Ιουνίου 2026 χρηματοδότηση ύψους 5,8 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία των δύο πρώτων Regional Cable Hubs, ενός στη Βαλτική Θάλασσα και ενός στη Μεσόγειο.

Παράλληλα προκήρυξε πρόγραμμα ύψους 40 εκατ. ευρώ με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής δυνατότητας επισκευής υποθαλάσσιων τηλεπικοινωνιακών καλωδίων.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι συγκεκριμένες ενέργειες εντάσσονται στο ευρωπαϊκό σχέδιο για την ασφάλεια των καλωδίων και αποσκοπούν στην καλύτερη παρακολούθηση, ανίχνευση και αντιμετώπιση απειλών κατά των κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταρτίσει ειδική «εργαλειοθήκη» ασφάλειας υποθαλάσσιων καλωδίων, μετά την ευρωπαϊκή αξιολόγηση κινδύνου που πραγματοποιήθηκε το 2025. Σε αυτή περιλαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση διαφορετικών σεναρίων κινδύνου, ευπαθειών και εξαρτήσεων.

Η Μεσόγειος στο επίκεντρο της προστασίας

Η Μεσόγειος αποκτά πλέον ιδιαίτερη σημασία.

Στις 4 Αυγούστου 2026, η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση EUNAVFOR MED IRINI και το Ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό υπέγραψαν τεχνική συμφωνία με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας, της ανταλλαγής πληροφοριών και της συντονισμένης επιτήρησης των κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών στην Κεντρική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με την ίδια την επιχείρηση IRINI, στην περιοχή συναντώνται σημαντικές εμπορικές διαδρομές αλλά και μεγάλα υποθαλάσσια καλώδια.

Η συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, στενότερη παρακολούθηση ευαίσθητων θαλάσσιων περιοχών και καλύτερη δυνατότητα εντοπισμού ύποπτης δραστηριότητας κοντά σε υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς.

Το ΝΑΤΟ περιπολεί στη Βαλτική

Η κατάσταση στη Βαλτική έχει ήδη οδηγήσει και το ΝΑΤΟ σε συγκεκριμένες κινήσεις.

Μετά από περιστατικά κατά κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών, η Συμμαχία ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025 τη δραστηριότητα Baltic Sentry.

Στην επιχείρηση χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων φρεγάτες, αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας και ναυτικά drones, με στόχο την καλύτερη επιτήρηση και προστασία των κρίσιμων υποδομών στον βυθό της Βαλτικής.

Η υπόθεση του «Fitburg»

Ένα από τα περιστατικά που απασχόλησαν τις ευρωπαϊκές Αρχές σημειώθηκε στις αρχές του 2026 στον Κόλπο της Φινλανδίας.

Οι φινλανδικές Αρχές συνέλαβαν δύο μέλη του πληρώματος του φορτηγού πλοίου Fitburg, στο πλαίσιο έρευνας για σοβαρή ζημιά σε υποθαλάσσιο τηλεπικοινωνιακό καλώδιο μεταξύ Φινλανδίας και Εσθονίας.

Το πλοίο είχε τεθεί υπό έλεγχο μετά τον εντοπισμό της ζημιάς, ενώ σύμφωνα με τις Αρχές η άγκυρά του φέρεται να είχε συρθεί στον βυθό. Η έρευνα αφορούσε ενδεχόμενα αδικήματα σοβαρής φθοράς και παρεμβολής στις τηλεπικοινωνίες.

Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι κάθε τέτοιο περιστατικό αποτελεί οργανωμένη πράξη σαμποτάζ.

Η Ερυθρά Θάλασσα και τα τέσσερα κομμένα καλώδια

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το περιστατικό στην Ερυθρά Θάλασσα τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν ζημιές σε πολλαπλά υποθαλάσσια καλώδια προκάλεσαν προβλήματα στη διαδικτυακή συνδεσιμότητα σε χώρες της Ασίας και της Μέσης Ανατολής.

Αρχικά η αιτία δεν ήταν γνωστή και υπήρξαν φόβοι λόγω της έντασης στην περιοχή. Μεταγενέστερη αξιολόγηση ειδικών, όμως, έδειξε ως πιθανότερη αιτία εμπορικό πλοίο που έσυρε την άγκυρά του στον βυθό, κόβοντας τέσσερα καλώδια κοντά στα στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Το περιστατικό επηρέασε σε διαφορετικό βαθμό τη συνδεσιμότητα σε τουλάχιστον δέκα χώρες, αποδεικνύοντας πόσο μεγάλη επίπτωση μπορεί να έχει ακόμη και ένα ατύχημα σε ένα περιορισμένο γεωγραφικό σημείο.

Γιατί τα καλώδια θεωρούνται πλέον ζήτημα ασφάλειας

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το αν ένας πολίτης θα έχει πιο αργό Internet.

Μέσω αυτών των δικτύων διακινείται τεράστιος όγκος δεδομένων και η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει πλέον την προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων ως ζήτημα ασφάλειας και ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών.

Η ΕΕ έχει προχωρήσει σε χαρτογράφηση κινδύνων, αξιολόγηση της ανθεκτικότητας των δικτύων και σχεδιασμό για καλύτερη δυνατότητα επισκευής τους όταν υποστούν ζημιά.

Παράλληλα, στη Μεσόγειο η επιχείρηση IRINI έχει πλέον αρμοδιότητα να συμβάλλει στην παρακολούθηση απειλών κατά κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών, ενώ η νέα συνεργασία της με το Ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό προβλέπει ανταλλαγή πληροφοριών και συντονισμένη επιτήρηση.

Ο «αόρατος πόλεμος» στον βυθό δεν σημαίνει ότι πίσω από κάθε κομμένο καλώδιο βρίσκεται μια εχθρική ενέργεια. Τα ίδια τα περιστατικά δείχνουν ότι οι ζημιές μπορεί να προκληθούν τόσο από ανθρώπινο λάθος και ναυτικά ατυχήματα όσο και να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας για πιθανή σκόπιμη ενέργεια.

Αυτό που πλέον θεωρείται δεδομένο για τις ευρωπαϊκές Αρχές είναι ότι οι υποδομές που βρίσκονται κρυμμένες στον βυθό είναι τόσο σημαντικές ώστε η προστασία, η συνεχής επιτήρηση και η γρήγορη επισκευή τους έχουν μετατραπεί σε βασική προτεραιότητα ασφάλειας.

ΠΗΓΗ: vimavochas.gr – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΒΟΧΑΣ